|
|
Νομολογία για την προστασία του καταναλωτή
Η ενδεικτική νομολογία για καταναλωτικά θέματα είναι ταξινομημένη σε κατηγορίες (ασφάλιση, τράπεζες, πιστωτικές κάρτες, δάνεια, ευθύνη παραγωγού, ελαττωματικά προϊόντα, ΔΕΚΟ, συμβάσεις από απόσταση, ενώσεις καταναλωτών κλπ). Οι δικαστικές αποφάσεις παρατίθενται για ενημερωτικούς λόγους σε πρωτότυπες περιλήψεις που εκπονήθηκαν από τον Συνήγορο του Καταναλωτή που συνοδεύονται από απόσπασμα του κειμένου της δικαστικής απόφασης. Τα κείμενα των αποφάσεων προέρχονται από τα ίδια τα δικαστήρια ή από δημοσιευμένες πηγές, νομικά περιοδικά ή τράπεζες νομικών πληροφοριών, στις οποίες έντυπες και ηλεκτρονικές πηγές συνιστούμε στους χρήστες να ανατρέχουν για πληρέστερη ενημέρωση. Καλούμε επίσης τους καταναλωτές και τους δικηγόρους να μας αποστέλλουν προς δημοσίευση τυχόν αδημοσίευτες αποφάσεις που παρουσιάζουν ενδιαφέρον.
1. Ασφαλιστικές συμβάσεις |
| ΑΠ 11/2006 |
Ασφάλιση ξένου πράγματος κατά κινδύνου πυρκαγιάς. Γνήσια σύμβαση υπέρ τρίτου. Ο δικαιούχος-τρίτος του ασφαλίσματος νομιμοποιείται ενεργητικά να ασκήσει αγωγή κατά του ασφαλιστή για καταβολή του ασφαλίσματος. Καταχρηστικότητα Γενικών Όρων Συναλλαγών (ΓΟΣ) σε ασφαλιστική σύμβαση. Ο όρος ασφαλιστικής σύμβασης που προβλέπει απαλλαγή του ασφαλιστή της ευθύνης για αποζημίωση λόγω πρόκλησης πυρκαγιάς από κεραυνό είναι καταχρηστικός και συνεπώς άκυρος. |
| ΕφΑθ 7950/1999 |
Σύμβαση ασφαλίσεως ζωής. Καταχρηστικότητα Γενικού Όρου Συναλλαγών. Αύξηση ασφαλίστρων. Καταχρηστικός κρίνεται ο σχετικός όρος του παραρτήματος της βασικής συμβάσεως ασφαλίσεως ζωής γιατί η αύξηση του ασφαλίστρου έγκειται στην απόλυτη και χωρίς σπουδαίο λόγο μονομερή κρίση της ασφαλιστικής εταιρίας. Διατάραξη ισορροπίας των δικαιωμάτων και υποχρεώσεων των συμβαλλομένων σε βάρος του ασφαλισμένου καταναλωτή. |
| ΠολΠρωτΑθ 2411/1997 |
Ασφαλιστικές συμβάσεις. Σύμβαση νοσοκομειακής περίθαλψης. Καταχρηστικότητα ΓΟΣ. Ο όρος ασφαλιστικής σύμβασης σύμφωνα με τον οποίο η εταιρεία διατηρεί το δικαίωμα αλλαγής των ασφαλίστρων της κάλυψης νοσηλευτικών εξόδων του ασφαλισμένου σε οποιαδήποτε ημερομηνία ανανέωσής της, είναι καταχρηστικός καθώς επιφυλάσσει στον προμηθευτή το δικαίωμα μονομερούς τροποποίησης της σύμβασης χωρίς ορισμένο ειδικό και σπουδαίο λόγο. Οι ενώσεις καταναλωτών, με τη συλλογική αγωγή, μπορούν να ζητήσουν την επιδίκαση χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης, όχι για αποκαταστατικούς σκοπούς, αλλά διότι αυτές ενεργούν στη συλλογική αγωγή ως εκφραστές του κοινού καταναλωτικού συμφέροντος. |
2. Τράπεζες, δάνεια, πιστωτικές κάρτες, Γενικοί Όροι Συναλλαγών |
| ΠολΠρωτΑθ 961/2007 |
Συμβάσεις Πιστωτικών Καρτών. Έντυπα τράπεζας με τίτλο ¨ΌΡΟΙ ΒΑΣΙΚΩΝ ΤΡΑΠΕΖΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ¨. Βιβλιάρια κατάθεσης ταμιευτηρίου. Γενικοί Όροι Συναλλαγών (ΓΟΣ). Καταχρηστικότητα. Ενώσεις Καταναλωτών. Συλλογική Αγωγή. Είναι καταχρηστικοί οι όροι πιστωτικών καρτών για αναδρομική χρέωση συμβατικών τόκων, για δικαίωμα μεταβολής συμβατικού επιτοκίου μόνο σε περίπτωση αυξήσεως του παρεμβατικού, για έξοδα ανάληψης μετρητών. Είναι καταχρηστικοί οι όροι τραπεζικών εντύπων για εφάπαξ δαπάνη εξέτασης αιτήματος δανειοδότησης, για χρεώσεις σε ακίνητους λογαριασμούς καταθέσεων. Είναι καταχρηστικοί οι όροι βιβλιαρίων καταθέσεων ταμιευτηρίου που προβλέπουν δικαίωμα της τράπεζας να διαφοροποιεί τα εκάστοτε ισχύοντα επιτόκια ανάλογα με το υπόλοιπο του λογαριασμού, καθορίζουν κάθε φορά αριθμό ημερών δέσμευσης της διαθεσιμότητας και μετάθεσης της έναρξης της τοκοφορίας (valeur), που αποκλείουν την ευθύνη της τράπεζας για δόλο ή βαριά αμέλεια, αν αυτή πραγματοποιήσει πληρωμή σε άλλο πρόσωπο με βάση το χαμένο βιβλιάριο ή και με πλαστή υπογραφή, εξόδων τήρησης-παρακολούθησης και κινήσεων για μέσο μηνιαίο υπόλοιπο μικρότερο εκείνου που ορίζει η τράπεζα, που επιτρέπουν στην τράπεζα να μεταβάλλει τους όρους λειτουργίας του λογαριασμού και τις τυχόν επιβαρύνσεις του, γνωστοποιώντας τις αλλαγές μέσω ενημερωτικών φυλλαδίων ή ανακοινώσεων που διατίθενται ή αναρτώνται στα καταστήματά της. |
| ΠολΠρωτΑθ 711/2007 |
Κατάλογος προμηθειών τράπεζας. Στεγαστικά δάνεια. Γενικοί Όροι Συναλλαγών (ΓΟΣ). Καταχρηστικότητα. Ενώσεις Καταναλωτών. Συλλογική Αγωγή. Είναι καταχρηστικός ο όρος που κατά την κίνηση λογαριασμού ταμιευτηρίου ή τρεχούμενου που αφορά ανάληψη ή κατάθεση μετρητών ή κατάθεση επιταγής στα ταμεία της τράπεζας, χρεώνει τον καταναλωτή με ποσό το οποίο προβλέπεται σε σχετικό κατάλογο προμηθειών. Είναι καταχρηστικός ο όρος χρέωσης προμήθειας κατάθεσης μετρητών υπέρ τρίτων με καταχώρηση ειδικών οδηγιών. Είναι καταχρηστικός ο όρος δανειακών συμβάσεων με τον οποίο προβλέπεται η κατάθεση του προϊόντος του δανείου σε δεσμευμένο λογαριασμό του οφειλέτη στην τράπεζα και η σταδιακή αποδέσμευση αυτού με την ταυτόχρονη όμως καταβολή τόκου εκ μέρους του οφειλέτη-καταναλωτή για το σύνολο του ποσού του δανείου και όχι για το μέρος αυτού το οποίο βρίσκεται στη διάθεσή του |
| ΑΠ 430/2005 |
Στεγαστικά Δάνεια. Γενικοί Όροι Συναλλαγών (ΓΟΣ). Καταχρηστικότητα Είναι καταχρηστικός ο όρος, κατά τον οποίο οι τόκοι υπολογίζονται με βάση το έτος 360 και όχι 365 ημερών, όπως και ο όρος για καταβολή αποζημίωσης από το δανειολήπτη, σε περίπτωση πρόωρης αποπληρωμής του δανείου, η οποία ορίζεται σε ποσοστό επί του κεφαλαίου που καταβάλλεται πρόωρα. Μη καταχρηστικός ο όρος περί μετακύλισης της εισφοράς του Ν. 128/1975 στον καταναλωτή. Αποδεικτική δύναμη των βιβλίων της Τράπεζας ως προς τα έξοδα του δανείου. |
| ΑΠ 147/2004 |
Δάνεια. Πιστωτικές κάρτες. Καταχρηστικές ρήτρες. Παραβίαση προσωπικών δεδομένων. Ενώσεις Καταναλωτών. Συλλογική Αγωγή. Αν η παραβίαση των διατάξεων του ν. 2472/1997 γίνει μέσω ρητρών που περιλήφθησαν σε σύμβαση προμηθευτή και καταναλωτή, χωρεί η κατά το άρθρο 10 παρ. 9 του ν. 2251/1994 συλλογική αγωγή προς προστασία των συλλογικών συμφερόντων από κάθε παράνομη συμπεριφορά του προμηθευτή, η οποία εκδικάζεται κατά τη διαδικασία της εκούσιας δικαιοδοσίας. Χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης. |
| ΕφΑθ 5253/2003 |
Τράπεζες. Στεγαστικά δάνεια. Γενικοί Όροι Συναλλαγών. Καταχρηστικοί όροι. Έξοδα χρηματοδότησης. Προμήθεια φακέλου Παράνομες επιβαρύνσεις. Υπέρμετρες εγγυήσεις. Καταγγελία σύμβασης δανείου. Καταχώριση προμηθειών. Αποδεικτική δύναμη βιβλίων Τράπεζας. Προεξόφληση δανείου. Αποζημίωση. Ευθύνη εγγυητή. |
| ΠoλΠρωτΑθ 6537/2001 |
Σύμβαση πιστώσεως σε ανοικτό λογαριασμό. Αλληλόχρεος λογαριασμός. Ανατοκισμός. Εφόσον δεν υπήρξε ιδιαίτερη συμφωνία ως προς την υποχρέωση καταβολής τόκου επί των τόκων υπερημερίας και οι τόκοι υπερημερίας αποτελούν ιδιαίτερο είδος τόκων διάφορο από εκείνο των συμβατικών, μπορούν πλέον να ζητηθούν μόνο με αγωγή και όχι με την έκδοση διαταγής πληρωμής. |
| ΠολΠρωτΑθ 6774/2003 |
Καταχρηστικότητα Γ.Ο.Σ.. Γενικός όρος, που επιτρέπει στην τράπεζα να καθορίζει εκάστοτε συμβατικό τόκο, με τον οποίο θα χρεώνεται ο λογαριασμός του πελάτη, στις περιπτώσεις τμηματικών εξοφλήσεων (καταβολών σε δόσεις), είναι καταχρηστικός και συνεπώς άκυρος, λόγω της αντίθεσης του στο άρθρο 2 παρ. 7 περ. ια του ν. 2251/1994. |
3. Ευθύνη παραγωγού, ελαττωματικά προϊόντα |
| ΕφΠειρ 301/2001 |
Προστασία καταναλωτών. Ευθύνη παραγωγού για ζημία που οφείλεται σε ελάττωμα του προϊόντος του. Αξίωση ζημιωθέντος καταναλωτή. Δεν απαιτείται η απόδειξη πταίσματος του ζημιώσαντος παραγωγού, ο οποίος απαλλάσσεται αν αποδείξει ότι η ελαττωματικότητα του προϊόντος δεν οφείλεται σε πλημμελή κατασκευή ή συντήρησή του μέχρι την έξοδο αυτού από την επιχείρησή του ή ότι η ως άνω πλημμέλεια δεν οφείλεται σε δικό του πταίσμα ή σε πταίσμα των προστηθέντων του. |
| ΕφΘεσ 2052/1991 |
Προστασία καταναλωτών. Ο κατασκευαστής μαζικής βιομηχανικής παραγωγής τυποποιημένων προϊόντων ευρείας καταναλώσεως προϊόντων ευθύνεται, κατά τις περί αδικοπραξίας διατάξεις εάν προκληθεί ζημία σε καταναλωτή. Ο καταναλωτής πρέπει να αποδείξει την ελαττωματικότητα του προϊόντος κατά το χρόνο χρήσης. |
| ΕιρΛαρισ 164/2005 |
Προστασία Καταναλωτή. Πρατήριο καυσίμων. Πώληση και παράλληλη δωρεάν παροχή υπηρεσιών. Γενικοί όροι συναλλαγών. Η γραπτή αναγγελία ότι η διεύθυνση του καταστήματος δεν φέρει ευθύνη για ζημίες, που ενδεχομένως θα προκληθούν στο όχημα κατά τη λειτουργία του πλυντηρίου, αποτελεί καταχρηστικό όρο. Η δωρεάν παροχή της υπηρεσίας δεν αποτελεί λόγο άρσης της υπαιτιότητας. Συρροή συμβατικής και αδικοπρακτικής ευθύνης. |
| ΕιρΑμαρουσ 512/1997 |
Προστασία Καταναλωτή. Ευθύνη παραγωγού κατά το ν. 2251/1994. Ζημία από ελαττωματικό προϊόν. Στην έννοια του παραγωγού εμπίπτει και ο εισαγωγέας αντιπρόσωπος του. |
| ΕφΠατρ 1083/2001 |
Ως παραγωγός θεωρείται ο κατασκευαστής τελικού προϊόντος, καθώς και κάθε πρόσωπο που εμφανίζεται ως παραγωγός του προϊόντος επιθέτοντας σ' αυτό την επωνυμία, το σήμα ή άλλο διακριτικό γνώρισμα. Προσδιορισμός της ευθύνης του εισαγωγέα ως παραγωγού. Ο παραγωγός καθώς και ο εισαγωγέας προς πώληση του προϊόντος ευθύνεται για κάθε ζημία που προκαλείται από το ελαττωματικό προϊόν όχι όμως για ζημία του προκαλείται στο προϊόν του αυτό καθ' εαυτό εξ αιτίας του ελαττώματός του. |
4. Ευθύνη ΔΕΚΟ και παρόχων υπηρεσιών κοινωνικού ενδιαφέροντος |
| ΕφΠατρ 523/2001 |
Εφαρμογή του ν. 2251/1994 και στις επιχειρήσεις του ευρύτερου δημόσιου τομέα. ΔΕΗ. Η σύμβαση παροχής ηλεκτρικού ρεύματος ως σύμβαση πωλήσεως πράγματος. Έλεγχος συμβατικών όρων παροχής ηλεκτρικής ενέργειας. Αξιώσεις καταναλωτή. |
| ΜονΠρωτΧαλκιδ 474/1993 |
Σύμβαση παροχής ηλεκτρικού ρεύματος. Καταγγελία. Αξίωση. Η ΔΕΗ υποχρεούται σε παροχή ηλεκτρικού ρεύματος σε κάθε αντισυμβαλλόμενο της (θετική παροχή) και να μη διακόπτει την ηλεκτροδότηση, όσο διαρκεί η μεταξύ τους σύμβαση (μη αυτοτελής παρεπόμενη υποχρέωση προς παράλειψη). |
| ΠολΠρωτΑθ 2960/1996 |
Προστασία καταναλωτή. Τηλεπικοινωνίες. ΟΤΕ. Χρέωση για αποτυχημένες κλήσεις. Έννοια προμηθευτή. Έγερση συλλογικής αγωγής. Ευθύνη παραγωγού, προϋποθέσεις. |
| ΑΠ 296/2001 |
Εταιρίες κινητής τηλεφωνίας. Μονομερής αναπροσαρμογή τιμολογίων . Περιορισμός δυνατότητας συνδρομητή να καταγγείλει τη σύμβαση. Καταβολή υπέρμετρων εγγυήσεων. Καταχρηστικότητα όρων. |
| ΕφΑθ 3811/1998 |
Κινητή τηλεφωνία. Καταχρηστικότητα όρων σύμβασης, σύνδεσης με δίκτυο κινητής τηλεφωνίας. |
| ΜονΠρωτΑθ 2438/1997 |
Προστασία καταναλωτών. Σύμβαση παροχής υπηρεσιών κινητής τηλεφωνίας. Καταχρηστικοί Γενικοί όροι συναλλαγών. |
| ΠολΠρωτΑθ 485/1996 |
Συλλογική αγωγή κατά ΟΤΕ Α.Ε. Μείωση τηλεφωνικών τελών. Νομιμοποίηση διαδίκων. Σωματείο που αναγνωρίσθηκε μόνο κατά τις διατάξεις του ΑΚ και δεν πληροί τις προϋποθέσεις των διατάξεων του άρθρου 10 του νόμου για την προστασία των καταναλωτών δεν νομιμοποιείται να ασκήσει την συλλογική αγωγή. |
5. Ευθύνη παρέχοντος υπηρεσίες, γιατροί, δικηγόροι |
| ΑΠ 1227/2007 |
Ιατρική ευθύνη για εξ αμελείας θάνατο ασθενούς. Κατανομή βάρους απόδειξης. Ο ασθενής που υπέστη βλάβη της υγείας του από πράξεις ή παραλείψεις ομάδας ιατρών οφείλει να αποδείξει την παροχή των ιατρικών υπηρεσιών, τη ζημία του και τον αιτιώδη σύνδεσμο αυτής με την παροχή των ιατρικών υπηρεσιών, όχι όμως και τη συγκεκριμένη πράξη ή παράλειψη που επέφερε το ζημιογόνο αποτέλεσμα. Ο παρέχων τις ιατρικές υπηρεσίες πρέπει να αποδείξει, για να απαλλαγεί από την ευθύνη, είτε την ανυπαρξία παράνομης και υπαίτιας πράξεώς του, είτε την έλλειψη αιτιώδους συνδέσμου της ζημίας με την πράξη του, είτε τη συνδρομή κάποιου λόγου επαγόμενου την άρση ή τη μείωση της ευθύνης του. |
| ΟλΑΠ 18/1999 |
Παροχή δικηγορικών υπηρεσιών. Ευθύνη δικηγόρου για ζημία πελάτη. - Η παροχή δικηγορικών υπηρεσιών δεν υπάγεται στο ν. 2251/1994. Η ευθύνη των δικηγόρων για ζημία που προκλήθηκε κατά την παροχή των υπηρεσιών τους αποτελεί αντικείμενο της αγωγής κακοδικίας, που θεσπίζει το άρθρο 73 ΕισΚΠολΔ, που είναι σύμφωνο με το Σύνταγμα, εκτός της. (Αντίθετη μειοψηφία). Αντισυνταγματικότητα όμως της διατάξεως του άρθρου 73 παρ. 5 του ΕισΚΠολΔ, εξ αιτίας του χρονικού σημείου που ορίζει την έναρξη της προθεσμίας ασκήσεως της αγωγής κακοδικίας. |
6. Συμβάσεις εξ αποστάσεως |
| ΠολΠρωτΑθ 3717/1996 |
Προστασία καταναλωτών. Αγορά εξ αποστάσεως. Έννοια παραπλανητικής διαφήμισης. Η διαφήμιση των προϊόντων με αγορά εξ αποστάσεως, είναι παραπλανητική, όταν από το περιεχόμενό της προκαλείται πλάνη στα πρόσωπα στα οποία απευθύνεται και εξ αιτίας της οποίας επηρεάζεται αποφασιστικά η οικονομική τους συμπεριφορά, καθόσον δημιουργεί στους καταναλωτές την πεποίθηση ότι είναι δικαιούχοι μίας πρόσθετης παροχής μεγάλης αξία. |
7. Διαφημίσεις, αθέμιτες εμπορικές πρακτικές, προστασία ανηλίκων |
| ΕφΑθ 5760/2001 |
Προστασία καταναλωτή. Έγερση συλλογικής αγωγής. Έννοια παιχνιδιού. Η προστασία των ανηλίκων από την ανήθικη και επικίνδυνη διαφήμιση. Το άρθρο 14 § 8 ν. 2251/1994 που απαγορεύει την τηλεοπτική διαφήμιση παιχνιδιών συγκεκριμένες ώρες, δεν αντίκειται στο Σύνταγμα και στην κοινοτική νομοθεσία. |
| ΣτΕ (Επιτροπή Αναστολών) 218/2004 |
Προστασία καταναλωτών. Αθέμιτη και παραπλανητική διαφήμιση. Επιβολή προστίμου από Υπουργό Ανάπτυξης κατ΄ εφαρμογή διατάξεων του ν. 2251/94 «προστασία των καταναλωτών» , με την αιτιολογία ότι διενεργούσε αθέμιτη και παραπλανητική διαφήμιση. |
8. Ενώσεις καταναλωτών – Συλλογική αγωγή |
| ΠολΠρωτΑθ 528/2002 |
Προστασία καταναλωτή. Προστασία προσωπικών δεδομένων. Τράπεζες. Συλλογική αγωγή. Ενώσεις καταναλωτών. Νομιμοποίηση. |
| ΠολΠρωτΑθ 523/2000 |
Τηλεοπτικοί σταθμοί. Διαφήμιση παιδικών παιχνιδιών. Προστασία ανηλίκων. Ενώσεις καταναλωτών. Απαγόρευση μετάδοσης παιδικής διαφήμισης. Οι τηλεοπτικοί σταθμοί λογίζονται ως προμηθευτές Η ρύθμιση που απαγορεύει την παιδική διαφήμιση μεταξύ της 7ης και της 22ης ώρας του εικοσιτετραώρου συνιστά μέτρο σύμφωνο με το σκοπό της σχετικής ευρωπαϊκής οδηγίας που είναι η προστασία των ανηλίκων από την ανήθικη και επικίνδυνη διαφήμιση και δεν συνιστά παρέκκλιση από την αρχή της κοινοτικής πίστης. |
| ΠολΠρωτΡοδ 188/2002 |
Ευθύνη παραγωγού για ελαττωματικό προϊόν. Ο παραγωγός, ως κατασκευαστής του τελικού κινητού προϊόντος ή μέρους του ευθύνεται για κάθε ζημία από ελάττωμα του, άλλως ευθύνονται ο εισαγωγέας ή ο προμηθευτής. Μόνη η διάθεση εκ μέρους του παραγωγού μη ασφαλών προϊόντων, επειδή κατά την παραγωγή τους δεν τηρούνται οι στοιχειώδεις κανόνες υγιεινής, δεν παρέχει ατομικό δικαίωμα για έννομη προστασία, μπορεί όμως να αποτελέσει αντικείμενο συλλογικής αγωγής ένωσης καταναλωτών. |
| ΜονΠρωτΑθ 27080/1995 |
Προστασία καταναλωτών. Διαφήμιση. Παραπλανητική διαφήμιση. Ένωση καταναλωτών. Η ψευδής και παραπλανητική διαφήμιση που μπορεί να επηρεάσει την οικονομική συμπεριφορά των καταναλωτών, δύναται να απαγορευτεί μετά από αίτηση της ένωσης καταναλωτών. |
|
